Respiratorni distres sindrom novorođenčeta (neonatalni RDS)
Neonatal respiratory distress syndrome
Respiratorni distres sindrom novorođenčeta je poremećaj disanja najčešće izazvan nedostatkom ili neadekvatnim delovanjem plućnog surfaktanta kod prevremeno rođenih beba. Počinje ubrzo posle rođenja i zahteva neonatalno zbrinjavanje.
⚠ Informacije su informativnog karaktera i ne zamenjuju savet lekara ili farmaceuta. Izbor terapije uvek mora odrediti zdravstveni radnik.
Sadržaj je urednički proveren prema navedenim stručnim izvorima · 30. 10. 2026.. Nije zamena za pregled i savet zdravstvenog radnika.
Pregled
Surfaktant pomaže da alveole ostanu otvorene; kada ga nema dovoljno, pluća se teško šire i razmena gasova slabi. Ova stranica opisuje neonatalni RDS, koji nije isto što i akutni respiratorni distres sindrom kod odraslih.
Simptomi
Znaci se obično javljaju odmah ili u prvim satima: ubrzano i naporno disanje, stenjanje pri izdisaju, širenje nozdrva i uvlačenje kože između ili ispod rebara. Plavičasta boja, nepravilno disanje, letargija i apneja ukazuju na pogoršanje.
Uzroci
Najčešći uzrok je nezrelost pluća i nedovoljna proizvodnja surfaktanta kod prevremeno rođenog novorođenčeta. Ređe, surfaktant može biti nefunkcionalan zbog genetskog poremećaja ili drugih neonatalnih okolnosti.
Faktori rizika
Rizik raste sa nižom gestacijskom starošću, a mogu mu doprineti dijabetes majke, porođaj carskim rezom pre početka porođaja i perinatalni stres. Ipak, svaka beba sa respiratornim distresom zahteva procenu bez obzira na faktore rizika.
Dijagnoza
Dijagnoza se zasniva na gestacijskoj starosti, kliničkim znacima, merenju oksigenacije i gasnim analizama, uz karakterističan rendgenski nalaz. Istovremeno se razmatraju infekcija, prolazna tahipneja, aspiracija, pneumotoraks, plućna hipertenzija i srčana mana.
Lečenje
Lečenje u neonatalnoj jedinici obuhvata kontrolisanu podršku kiseonikom, najčešće neinvazivni CPAP, a po potrebi surfaktant i mehaničku ventilaciju. Izbor i intenzitet podrške prilagođavaju se bebi kako bi se obezbedila oksigenacija uz što manji rizik od povrede pluća.
Prevencija
Kada preti prevremeni porođaj, antenatalni kortikosteroidi prema akušerskom protokolu mogu ubrzati sazrevanje pluća. Izbegavanje nemedicinski indikovanog ranog porođaja i porođaj u centru sa neonatalnom podrškom dodatno smanjuju rizik i posledice.
Moguće komplikacije
Mogu nastati pneumotoraks i druga curenja vazduha, bronhopulmonalna displazija, intraventrikularno krvarenje, infekcija, oštećenje organa i smrt. Rizik je veći kod izrazito prevremeno rođenih beba i težeg RDS-a.
Kada se obratiti lekaru
Svako ubrzano, naporno ili neuobičajeno disanje novorođenčeta zahteva trenutnu procenu pedijatra ili neonatologa; nije potrebno čekati da simptomi postanu jaki.
Znaci za hitno javljanje lekaru
Plava ili siva boja, pauze u disanju, stenjanje, izrazito uvlačenje grudnog koša, mlitavost ili teško buđenje novorođenčeta zahtevaju neposrednu pomoć; van bolnice pozvati 194 ili 112.
Izvori informacija
Sadržaj je strukturisan na osnovu dostupnih medicinskih izvora i namenjen je informisanju korisnika.