Nizak rast kod dece rođene male za gestacijsku dob
Persistent short stature in children born small for gestational age
Nizak rast kod dece rođene male za gestacijsku dob odnosi se na trajan niži rast nakon rođenja sa težinom i/ili dužinom znatno ispod očekivane za trajanje trudnoće. Nije isto što i svaka mala porođajna masa.
⚠ Informacije su informativnog karaktera i ne zamenjuju savet lekara ili farmaceuta. Izbor terapije uvek mora odrediti zdravstveni radnik.
Sadržaj je urednički proveren prema navedenim stručnim izvorima · 1. 10. 2026.. Nije zamena za pregled i savet zdravstvenog radnika.
Pregled
Većina dece rođene male za gestacijsku dob nadoknadi rast u prvim godinama. Dete koje ostaje izrazito nisko nakon uzrasta kada je spontano sustizanje malo verovatno treba procenu rasta, razvoja i mogućeg osnovnog uzroka.
Simptomi
Glavni znak je visina znatno ispod očekivane za uzrast i pol ili usporena brzina rasta. Mogu postojati nesrazmerne telesne mere, manji obim glave, razvojno kašnjenje ili drugi znaci osnovnog stanja.
Uzroci
Mala veličina za gestacijsku dob može biti povezana sa faktorima posteljice, majke, ploda ili genetskim stanjem. Trajno nizak rast može odražavati nedovoljno sustizanje rasta ili dodatni endokrini, genetski, nutritivni ili hronični poremećaj.
Faktori rizika
Veći rizik trajno niskog rasta imaju deca sa izraženijom malom dužinom ili masom pri rođenju, bez ranog sustizanja rasta, mikrocefalijom, razvojnim kašnjenjem, dismorfnim znacima ili znacima skeletnog poremećaja.
Dijagnoza
Potrebni su tačni podaci o gestacijskoj dobi, težini i dužini pri rođenju i serijska merenja na odgovarajućim krivama rasta. Procena uključuje porodičnu visinu, ishranu i razvoj, a laboratorijske i genetske testove kada nalaz upućuje na drugi uzrok.
Lečenje
Prati se rast i razvoj i leči otkriveni uzrok. Kod deteta sa trajno niskim rastom koje ispunjava stručne kriterijume pedijatrijski endokrinolog može razmotriti hormon rasta uz redovno praćenje efikasnosti i bezbednosti.
Prevencija
Nije moguće sprečiti svaki uzrok male veličine za gestacijsku dob ili trajno niskog rasta. Kvalitetna prenatalna zaštita, tačno merenje i rano praćenje rasta omogućavaju pravovremeno prepoznavanje problema.
Kada se obratiti lekaru
Pedijatar treba da proceni dete koje ne nadoknađuje rast, prelazi naniže percentile, ima usporenu brzinu rasta ili prateće razvojne, neurološke ili nesrazmerne telesne znake.
Znaci za hitno javljanje lekaru
Samo nizak rast obično nije hitno stanje. Hitnu procenu zahtevaju teško hranjenje sa dehidracijom, gubitak svesti, otežano disanje ili akutno pogoršanje koje nije objašnjeno rastom.
Izvori informacija
Sadržaj je strukturisan na osnovu dostupnih medicinskih izvora i namenjen je informisanju korisnika.